Ana Sayfa Dünya 7 Aralık 2021 3 Görüntüleme

İklim krizi bir buna etki etmemişti! Küresel ısınma neden albatrosların yuvasını yıkıyor?

Albatrosların dünyanın en sadık tek eşli canlılarından biri olduğunu biliyor muydunuz? Sadık albatrosların romantik bağları ‘küresel ısınma’ manisi ile karşı karşıya…

Global ısınma ve kuşların alakaları ortasındaki ilişki kulağa hayli uzak geliyor değil mi? Fakat gerçekler hiç de sandığımız üzere birbiri ile alakasız değil.

Bilim yayını Royal Society Journal’da yayımlanan yeni bir araştırma, iklim değişikliğinin ve buna bağlı olarak ısınan suların, albatrosların ‘yuvalarının dağılmasını’ epeyce arttırdığını söylüyor.

Albatrosların boşanması, insanlardaki aldatma üzere, eşlerden birinin bir diğer albatrosla çiftleşmesiyle gerçekleşiyor. Albatroslar tipik bir eş seçtikten sonra çoğunlukla ayrılmıyor, birbirlerine sadık kalıyorlar. Bu cinsin sırf yüzde 1 öteki bir eş bulduğu için ayrılıyor.

Araştırmacılar, 15 yıl boyunca Falkland Adaları’ndaki 15.500 albatros çiftini inceledi. Bu mühlet zarfında su sıcaklıkları arttıkça albatrosların ayrılma oranları da daima olarak artmaya başladı.

Olağanda albatroslardaki boşanma, üreyememe ile tetikleniyor. Bu yüzden bir sonraki çiftleşme mevsiminde yeni bir eş buluyorlar. Fakat araştırmada, başarılı bir halde yavru sahibi olan çiftlerin de boşandıkları görüldü.

21 TİPTEN 19’UNUN NÜFUSU TEHDİT ALTINDA

Albatrosların neden boşandığı konusuna geçmeden evvel bu çeşidi daha yakından tanıyalım.

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Ormancılık Meslek Yüksekokulu Öğretim Vazifelisi ve Yaban Hayvan Biyoloğu Ergün Bacak, albatroslar hakkında şu bilgileri veriyor:

Albatroslar biyolojik olarak Diomedeidae familyasına ilişkin, Güney Okyanusu ve Kuzey Pasifik’te yayılış gösteren büyük deniz kuşlarıdır.

Dünyada 21 tipi vardır ve bu tiplerin tamamı okyanuslardaki, karasal memelilerin uzak olduğu adalarda ürerler. İç denizlerde, hatta Atlantik Okyanusu’nun kuzeyinde bile çok ender görülürler.

– 3,7 metreye varan kanat açıklığına ulaşan birtakım tipleri ile kuşlar ortasında en uzun kanat açıklığına sahip tipleri barındırır. Çok az kanat çırparak, genelde süzülerek her gün kilometrelerce yol kat ederler.

Besinlerini balıklar, karidesler, mürekkep balıkları, hatta büyük hayvanların sudaki leşleri oluşturur. Koku duyuları dünyadaki pek çok kuşun bilakis çok iyi gelişmiştir ve besinlerinin yerini kokularından bulur.

– Dünyada bilinen en uzun ömürlü kuşlar olmasına karşın maalesef ki 21 albatros tipinden 19’u IUCN (Dünya Tabiat ve Doğal Kaynakları Muhafaza Birliği) kırmızı listesinde nüfusu tehdit altında kategorisinde yer alıyor, geri kalan iki tıp de neredeyse tehdit altında kategorisinde bulunuyor.

Okyanusların ortasındaki beşerden ve pek çok canlıdan uzak adalarda üremelerine karşın albatroslar da başka pek çok canlı üzere insanların baskısından ve olumsuz tesirlerinden asla kurtulamamışlardır. Polinezyalılar ve Aleutlar tarafından kimi adalardaki albatrosların nüfusları büsbütün yok edilmiştir. 19. ve 20 yüzyılda ise albatroslar tüyleri için çok fazla avlanılmış, sırf Midway ve Laysan Adaları’nda 1909 yılında 300 binden fazla albatros öldürülmüş ve Kuzey Pasifik’teki kısa kuyruklu albatroslar neredeyse yok olma noktasına gelmiştir.

YAVRULARI ONLAR İÇİN ÇOK KIYMETLİ

Ergün Bacak, “Albatroslar çoklukla okyanusların ortasında, beşerden ve öbür pek çok canlıdan uzakta, izole olan adalarda koloniler halinde yuvalayan canlılardır. Ekseriyetle 50 yıldan uzun yaşayan kuşlar olması nedeniyle erginleşmeleri de çok uzun yıllar sürüyor ve pek çok genç birey yıllar sonra üremek için dünyaya gözlerini açtıkları kolonilere geri dönebiliyor, kimi cinslerde üremeye başlangıç yaşı 10 yılı bulabiliyor” diyor.

Hayvanlar aleminin en sadık cinslerinden olan albatrosların aşk hayatları uzun vakittir bilimsel bir araştırma konusu haline gelmiş durumda.

Bu kuşların aşk hayatı hakkında ayrıntılı bilgiler veren Bacak, albatrosların çok büyük kuşlar olmaları ve üreme olgunluğuna geç ulaşmaları nedeniyle de yavruları ile çok daha fazla ilgilendiğini ve yavru yetiştirmek için çok gayret harcadıklarını söylüyor.

BİR DİZİ DANS, KUR GÖSTERİSİ VE ÖMÜR UZUNLUĞU AŞK…

“Üremek için kolonilerine tekrar katılan genç bireylerin detaylı üreme ritüellerini ve eşler ortasında olan dansları öğrenmeleri gerekiyor. Deneme yanılma yoluyla kelam dizimini ve danslarını daha iyi hale getiriyor ve vakitle mükemmelleştiriyorlar” diyen Ergün Bacak şöyle devam ediyor:

İki albatrosun çift olabilmesi için ortadaki karşılıklı bağlantı ve senkronizasyon hayli değerlidir. Genç bir kuş koloniye geri döndüğünde birçok partner ile dans eder lakin birkaç yıl sonra bir partner seçilir ve öbür bireyler ile etkileşim azalır. Bu bir dizi dans ve kur gösterisinden sonra anlaşan iki çift ortasında, o ikili mahsus bir lisan gelişir ve bağ kurulduktan sonra çoklukla dans şovları artık pek sık kullanılmaz.

‘KULUÇKA MÜHLETİ ÇOK UZUN, 70-80 GÜN SÜRÜYOR’

Ergün Bacak, üremeye epeyce geç başlayan albatroslar için yumurtalama ve yavru yetiştirmenin büyük yatırımlar olduğunu, bunun için de uygun eşin seçilmesinin çık değerli olduğunun altını çiziyor.

Çoğunlukla 1 yumurta bırakırlar ve yumurtlamadan yavrunun uçuşuna kadar geçen mühlet pek çok çeşitte 1 yıldan fazla vakit alabilir, bu nedenle de genel olarak 2 senede bir yumurta yaparlar.  Albatroslarda kuluçkaya yatma müddeti de kuşlar ortasında en uzun kuluçka müddetidir ve ekseriyetle 70-80 gün civarında sürüyor” diyen Bacak şu bilgileri de veriyor:

“Kuluçka mühleti boyunca bir ebeveyn beden yükünün her gün ortalama %1’inden fazlasını yani 80-85 gram civarı kaybediyor ve bu süreç yavrunun dünyaya geldiği birinci 3 haftaya kadar sürüyor. Yavrunun sağlıklı gelişimi için ebeveynlerin birlikte çalışması ve yakın aralıklardan besin getirebilmesi çok değerli. Bu kadar az yavru meydana getiren ve üreyebilmesi için çok fazla uğraş ve vakit gerektiren albatroslar için ömür uzunluğu birliktelikler soylarının devamını sağlamayı kolaylaştırır.

SULAR ISINIYOR, EVLİLİKLER BİTİYOR

Gördüğünüz üzere albatroslarda evlilik kurumu en az beşerler kadar kıymetli. Kimi uzmanlar tarafından ‘insanlardan bile daha sadık canlılar’ olarak isimlendirilen albatroslar, ne oldu da boşanmaya başladı?

Araştırmalar, deniz kuşları için suların ısınmasının daha az balık, daha az yiyecek, daha sert bir etraf yani çok daha çetin hayat şartları manasına geldiğini söylüyor. Bu hayat şartlarında ise albatros yavrularının çok daha azı hayatta kalıyor. Kuşların gerilim hormonları yükseliyor ve avlanmak için uzaklara göç etmek zorunda kalıyorlar.

Lizbon Üniversitesi’nde araştırmacı ve Royal Society çalışmasının ortak muharriri Francesco Ventura, daha sıcak suların albatros çiftlerinin ayrılma oranlarını arttırdığını öğrendiklerinde çok şaşırdıklarını söylüyor.

Ventura, albatrosların genelde üreyemedikleri vakit boşandığından bahsediyor, “Bu kuşların üreyemediklerinde ayrılma risklerinin daha yüksek olduğunu biliyorduk. Lakin sıcak sular bu durumun dahi önüne geçti. Üreyememe durumu boşanmalarda hala değerli bir etken olsa da, suların ısınmasının çok daha büyük bir tesire sahip olduğunu keşfettik. O denli ki, çiftler üreme başarılı olduğunda bile ayrılmaya başladılar” diyor.

GERİLİM, AZ YİYECEK, KULUÇKA BAŞARISIZLIĞI VE BOŞANMA

Yaban Hayvan Biyoloğu Ergün Bacak da yaptığı açıklamalar ile araştırma sonuçlarını destekliyor. “Araştırmalar, global iklim değişikliğinin sonucunda okyanus sularının sıcaklığının artması, albatrosların yiyecek bulmak için daha fazla seyahat etmesine ve daha gerilimli hale gelmesine neden olduğunu gösteriyor. Daha gerilimli olmaları da eşler ortasındaki ilgiye ziyan veriyor. Ayrıyeten yiyeceğe ulaşmaktaki zorluk eşlerin boşanmasındaki en kıymetli faktör olan kuluçka başarısızlığını arttırıyor” diyen Bacak, durumu şöyle özetliyor:

Denizler ve okyanusların daha sıcak hale gelmesiyle daha az balık ve daha az yiyecek bulunuyor, ekstrem hava halleri daha fazla oluşuyor, bu da esasen az olan yiyeceğin elde edilmesini zorlaştırıyor.

– Böylece kuşlar beslenmek için daha uzak aralıklara gitmek zorunda kalıyorlar, münasebetiyle kuluçkadaki öbür ebeveyn yahut yavru daha uzun mühlet aç kalıyor ve bu da daha az yavrunun hayatta kalmasına neden oluyor.

– Üreyemeyen çiftlerde boşanma oranları artıyor. Ayrıyeten gerilim hormonları da yükseldiği için eşler ortasındaki münasebetler ziyan görüyor.

– Yavru yetiştirme konusunda başarısız olan çiftlerin dişileri, yavrularının hayatta kalma mümkünlüğünü arttırmak için daha güçlü yani yuvaya daha fazla besin getirebilen erkekleri tercih etmeye yöneliyor.  

– Bilim beşerlerine nazaran besin bulamamaya bağlı olarak ortaya çıkan yüksek gerilim seviyesi de dişi albatrosların erkeğin zayıf performansından ötürü erkeği suçlamalarını ve boşanmaları tetikliyor.

ALBATROS POPÜLASYONUN BAŞI KEDERDE

Yeni Zelandalı bilim danışmanı ve 30 albatroslar üzerinde çalışan Dr Graeme Elliot, albatrosların sayılarının giderek düştüğünü söylüyor, “Araştırdığım gezgin albatros popülasyonları artık her yıl yüzde 5-10 oranında azalıyordu ve 2005 yılından beri sayıları düşüyordu. Bu azalma daha az av, ısınan denizler ve kazara kuşları yakalayıp öldüren ton balığı av tekneleri ile müsabakanın bir sonucu olarak ortaya çıkıyor” diyor.

Ergün Bacak: Balıkçı teknelerinin balık yakalamak için deniz yüzeyine kurdukları, üzerinde canlı yahut meyyit balık modülleri ve besinler olan, yüzlerce iğneden oluşan paraketeler albatrosların hayatlarını kaybetmelerine neden oluyor. Besinin epeyce azaldığı günümüzde, kolay besin kaynağı olarak balıkçıların kurduğu paraketelerdeki yemleri yemeyi tercih eden albatroslar iğnelere takılarak hayatlarını kaybediyor.

Ergün Bacak: Balıkçı teknelerinin balık yakalamak için deniz yüzeyine kurdukları, üzerinde canlı yahut meyyit balık modülleri ve besinler olan, yüzlerce iğneden oluşan paraketeler albatrosların hayatlarını kaybetmelerine neden oluyor. Besinin epey azaldığı günümüzde, kolay besin kaynağı olarak balıkçıların kurduğu paraketelerdeki yemleri yemeyi tercih eden albatroslar iğnelere takılarak hayatlarını kaybediyor.

Ergün Bacak, yavru yetiştirmenin öbür pek çok kuşa nazaran çok sıkıntı olduğu albatroslarda eşlere bağlılığın, popülasyonun geleceğini teminat altına aldığını belirtiyor.

“Düzenli bir bağlantı içinde eşler birbirleriyle sağlıklı bir irtibat kurarak, uzun yıllar boyunca sağlıklı yavrular meydana getirebiliyor. Eşler ortasında kullanılan ortak lisan öbür bireyler ile kurulan lisandan farklı olduğu için boşanma oranlarının artması ile daha farklı lisanların öğrenilmesini mecburî hale getirebiliyor ve bu da yıllarca öğrenilmesi için güç ve uğraş gerektiriyor” diyen Bacak, ayrılmalar ile yeni partner bulmak için gereken kur ve dans şovlarının oluşturulması hayli fazla vakit aldığı için de bu devirlerde üreme muvaffakiyetinin azaldığını söylüyor.

ÇİFTLEŞME MODELLERİ DEĞİŞİYOR

Elliot, albatrosların azalan nüfusunun diğer sonuçlar doğurduğundan da bahsediyor. “Sayılarının azalması albatrosların çiftleşme modellerini de değiştiriyor. Bu kuşlar ortasında eşcinsel eşleşme daha fazla ortaya çıkmaya başladı” diyen Elliot, şu bilgileri de veriyor:

“Antipodes Adası’ndaki albatroslar ortasında daha evvel sahip olmadığımız erkek-erkek çiftleri görüyoruz. Erkeklerin kimileri, dişi eş bulamadıkları için öteki bir erkekle eşleşiyor.”

Ergün Bacak “Son yıllarda yapılan çalışmalarda görüldüğü üzere kimi albatros çeşitlerinin popülasyonlarında her yıl %5-10 oranında azalmalar kaydedildi. Buna neden olan pek çok faktör bulunmakla bir arada, en değerli etken insan kaynaklı çevresel etkenlerdir” diyor ve daha az nüfusa sahip popülasyonlarda dişi kuşların kendilerine uygun eş adayı bulmasının daha sıkıntı hale geldiğinden bahsediyor.

Bacak, “Bu da pek çok erkek kuşun dişiler tarafından beğenilmemesine ve yalnız kalmasına neden oluyor. Bu nedenle de yalnız kalan erkek kuşların birbirleri ile eş olduklarını görülüyor. Üreme yetisine sahip olmayan her çift, popülasyonun geleceği için risk oluşturuyor ve zati halihazırda kuşağı tehlike altında olan albatros çeşitleri için ekstra bir tehdit faktörü haline gelmektedir” diyor.

Hususun hakikaten çok önemli olduğundan bahseden Elliot ise şu satırların altını ısrarla çiziyor: “Bu kuşları kurtarmak için milletlerarası bir kampanyaya gereksinimimiz var. İvedi etmezsek soyları tükenecek!”

Ergün Bacak: Beşerler olarak albatroslara ziyan verdiğimiz bir nokta var; etrafa attığımız çöpler ve plastik atıklar. Bu atıkların kuşlar tarafından sindirilmesi imkansızdır ve sindirim yollarında tıkanıklığa neden olur. En yakın kara kesiminden binlerce kilometre uzakta olan adalarda ölen albatros yavrular incelendiğinde midelerinin çakmak, kapak ve başka birçok plastik gereç ile dolu olduğu görüldü. Her yıl binlerce yavru albatros bu nedenle hayatını kaybediyor.

Ergün Bacak: Beşerler olarak albatroslara ziyan verdiğimiz bir nokta var; etrafa attığımız çöpler ve plastik atıklar. Bu atıkların kuşlar tarafından sindirilmesi imkansızdır ve sindirim yollarında tıkanıklığa neden olur. En yakın kara modülünden binlerce kilometre uzakta olan adalarda ölen albatros yavrular incelendiğinde midelerinin çakmak, kapak ve başka birçok plastik gereç ile dolu olduğu görüldü. Her yıl binlerce yavru albatros bu nedenle hayatını kaybediyor.

Hürriyet

hack forum gaziantep escort gaziantep escort